Kara Para Kayıtları Haziran’da Açıklanacak
FATF Türkiye’nin kara para ile mücadelesini değerlendiriyor. Haziran ayında sonuçlar açıklanacak.
HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Türkiye, Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından yürütülen beşinci Tur Karşılıklı Değerlendirme sürecinin son aşamasına yaklaşıyor. Bu süreçte, Türkiye’nin kara para aklama ve terörizmin finansmanı konusundaki mevzuat ve uygulama alanında kaydettiği ilerlemeler dikkat çekiyor. MASAK’ın eski başkanı Osman Dereli, önemli bir eksiklik tespit edilmediği takdirde Türkiye’nin gri listeye alınma riskinin oldukça düşük olduğunu belirtti.
Suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesi amacıyla gerçekleştirilen dördüncü tur değerlendirme sürecinde Türkiye, teknik uyum ve uygulama etkinliğindeki zayıflıklar nedeniyle gri listeye alınmıştı. Ancak 2024 yılı Şubat ayında yapılan iyileştirmelerle bu listeden çıkarılmıştı. FATF’ın geçen yıl Kasım ayında başlattığı beşinci Tur Değerlendirme süreci tamamlandığında, Türkiye’nin gri listeye yeniden girip girmeyeceği netleşecek.
Beşinci Tur Değerlendirme sürecinin en kritik aşamalarından biri olan yerinde inceleme, geçtiğimiz yıl Kasım ayında gerçekleştirildi. Bu inceleme sırasında, FATF heyeti Türkiye’deki kamu kurumları, finansal kuruluşlar ve diğer yükümlü sektör temsilcileriyle kapsamlı görüşmeler yaptı. Bu görüşmelerin ardından hazırlanan etkililik değerlendirme raporu, Türkiye’nin suç gelirlerini aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadeledeki uygulama kapasitesini ortaya koyacak. Osman Dereli, görüşmelerden elde edilen ilk izlenimlerin olumlu olduğunu ve önemli bir eksiklik tespit edilmediği takdirde Türkiye’nin gri liste riskiyle karşılaşmayacağını ifade etti.
Dereli, Türkiye’nin dördüncü Tur Değerlendirme sürecinde yaşanan zayıflıkları hatırlatarak, bu süreçte kırk teknik tavsiyeden on birinin uyumlu, on yedisinin büyük ölçüde uyumlu, onunun sınırlı uyumlu ve ikisinin ise uyumsuz olarak değerlendirildiğini aktardı. Ancak Türkiye, bu sonuçların ardından mevzuat ve uygulama alanında önemli iyileştirmeler gerçekleştirdi. Bu iyileştirmeler arasında MASAK’ın yetkilerinin genişletilmesi, idari para cezalarının artırılması ve terörizmin finansmanı suçlarına karşı mal varlığı dondurma yetkisinin getirilmesi gibi adımlar yer alıyor.
Dereli, Türkiye’nin suç gelirlerini aklama ve terörizmin finansmanı ile mücadelede daha üst bir seviyeye çıktığını vurguladı. Yapılan düzenlemelerle birlikte, teknik uyum alanında önemli ilerlemeler kaydedildi. Son değerlendirmelerde, uyumsuz alan kalmadığı ve on dört tavsiyede uyumlu, yirmi beş tavsiyede büyük ölçüde uyumlu, yalnızca bir tavsiyede sınırlı uyumlu sonuçları elde edildiği belirtildi. Böylece Türkiye’nin 2024 yılı Şubat ayında gri listeden çıkarılması sağlandı.
Osman Dereli, beşinci Tur Değerlendirme sürecinin kamu ve özel sektör iş birliği ile yürütüldüğünü, FATF heyetinin MASAK, Adalet Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı gibi birçok kamu kurumu ile görüşmeler gerçekleştirdiğini ifade etti. Ayrıca, bankalar, aracı kurumlar ve diğer finansal kuruluşlarla da görüşmeler yapıldı. FATF değerlendirmelerinde, yasal düzenlemelerden çok uygulamanın sürdürülebilir etkinliğinin belirleyici olduğu vurgulandı.
Türkiye, son yıllarda mali istihbarat üretimi, soruşturma süreçleri ve finans sektöründe uyum kültürünün güçlenmesi gibi alanlarda önemli gelişmeler kaydetti. Ancak, FATF değerlendirmelerinin sürekli bir iyileştirme süreci olduğuna dikkat çekiliyor. Uzmanlar, uyum kültürünün yalnızca düzenleyici kurumların değil, finansal kuruluşlar ve diğer yükümlü sektörlerin de aktif katılımıyla sürdürülebilir hale gelmesi gerektiğini belirtiyor.
Beşinci Tur Değerlendirme ekibinin yapısı da sürecin dengeli ilerlemesine katkı sağlayabilir. Önceki değerlendirmede Kanada, Birleşik Krallık ve ABD gibi ülkelerden uzmanlar yer alırken, yeni ekipte Türkiye’nin hukuk sistemine daha yakın ülkelerden uzmanların bulunması dikkat çekiyor. Değerlendirme heyetinin hazırlayacağı raporun tamamlanmasının ardından Türkiye’ye ilişkin nihai kararın Haziran ayında yapılacak FATF Genel Kurulu’nda ele alınması bekleniyor. Uzmanlar, Türkiye’nin son yıllarda gerçekleştirdiği mevzuat reformları ve uygulamadaki gelişmeler ışığında beşinci tur değerlendirmesinin olumlu sonuçlanma ihtimalinin yüksek olduğunu ifade ediyor.
