Petrol Fiyatları Yeniden Yükselişe Geçti
Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlikler petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. İran’ın yeni şartları ve tanker saldırıları endişeleri artırdı.
Petrol fiyatları yeni haftaya yükselişle başladı. Hürmüz Boğazı’nda İran ile Umman arasında güvenli geçişe dair sürdürülen müzakereler sırasında, Tahran’ın boğazın tamamen açılması için Washington’a ağır şartlar sunması, piyasalardaki iyimserliği azalttı.
Asya işlemlerinin ilk bölümünde Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık %1 artarak 84,4 dolara yükseldi. Batı Teksas türü ham petrol ise %0,8 değer kazanarak 78,8 dolara çıktı.
Hürmüz Boğazı, petrol fiyatlarındaki bu yön değişiminin merkezinde yer alıyor. Geçtiğimiz hafta İran ile Umman arasında boğazdan geçiş için yeni bir deniz yolu oluşturulabileceğine dair açıklamalar, petrol fiyatlarında bir rahatlama sağlamıştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, iki ülke arasında hukuki bir mekanizma ve yeni geçiş güzergâhının belirlenmesi konusunda görüşmelerin anlaşmaya yakın olduğunu bildirmişti. Ancak Tahran, teknik bir geçiş anlaşmasının Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılacağı anlamına gelmeyeceğini vurguladı. Bu durum, petrol piyasasında geçen hafta oluşan “Hürmüz kısa sürede açılabilir” beklentisinin sorgulanmasına neden oldu.
İran yönetimi, boğazın yeniden tamamen açılması için belirlediği koşullarla, anlaşmanın önündeki engellerin daha büyük olabileceğini gösterdi. İran’ın üst düzey güvenlik yönetimi, ABD’nin bölgedeki askeri baskısını sona erdirmesi, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması gibi şartlar öne sürdü. Ayrıca, Tahran, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasını ve savaşta meydana gelen zararların tazmin edilmesini talep ediyor. Bu koşullar, Umman üzerinden yürütülen görüşmelere rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki siyasi pazarlığın kısa sürede sonuçlanmasının zor olabileceği algısını güçlendiriyor.
Diplomatik görüşmeler sürerken, bölgedeki güvenlik riskleri de devam ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen Abu Dhabi National Oil Company’ye ait bir tankeri füzeyle hedef aldığını duyurdu. Olayda can kaybı veya yaralanma bildirilmedi. Geçen hafta başka tankerlerin de saldırıya uğradığına dair açıklamalar, enerji şirketleri, tanker işletmecileri ve sigorta şirketleri açısından Hürmüz Boğazı’ndaki riskleri yeniden gündeme taşıdı. Petrol piyasası açısından sorun, boğazın hukuken açık veya kapalı olmasından çok, gemilerin güvenli geçiş yapıp yapamayacağı, savaş riski sigortalarının maliyeti ve tanker şirketlerinin bölgeye girme isteğiyle de bağlantılı.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol piyasasının en kritik geçiş noktalarından biri olmaya devam ediyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrol ve petrol ürünlerinin miktarı 2025’in son çeyreğinde günlük ortalama 20,7 milyon varil seviyesindeyken, savaş ve geçişlerde yaşanan bozulmalar sonucunda bu miktar 2026’nın ilk çeyreğinde günlük 14,6 milyon varile kadar geriledi. Böylece yalnızca birkaç ay içinde Hürmüz üzerinden geçen petrol hacminde günlük yaklaşık 6 milyon varillik bir düşüş yaşandı. Normal koşullarda Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve petrol ürünleri tüketiminin yaklaşık beşte birine denk gelen hacmi taşımaktadır. Ayrıca, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin önemli bir bölümü de aynı güzergâhtan geçmektedir. Boğazı tamamen devre dışı bırakabilecek alternatif kapasitenin sınırlı olması, piyasadaki risk priminin devam etmesine neden oluyor.
Petrol piyasasında bundan sonraki yön açısından ilk önemli gelişme, İran ile Umman arasında hazırlanan yeni geçiş düzenlemesinin kapsamı olacak. İkinci ve daha kritik başlık ise Washington’un İran’ın taleplerine vereceği yanıt. Teknik geçiş düzenlemesi konusunda bir anlaşma sağlanması ve tanker trafiğinin güvenli bir şekilde artması, petrol fiyatlarındaki risk primini aşağı çekebilir. Ancak saldırıların sürmesi veya ABD ile İran arasındaki koşulların daha da sertleşmesi, arz endişelerini yeniden artırabilir. Ayrıca, petrol fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyon ve merkez bankalarının faiz politikaları açısından da dikkatle izleniyor. Cuma günü açıklanan zayıf ABD istihdam verileri, Fed’in eylülde faiz artıracağı beklentisini azaltırken, petrol fiyatlarının yeniden yükselmesi enflasyon tarafındaki rahatlamayı sınırlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. İran’da pazar gecesi güvenlik yönetiminde de bir değişiklik yaşandı. Hürmüz’e ilişkin sert koşulları açıklayan Mohammad-Bagher Zolghadr, İran liderinin siyasi danışmanlığına getirilirken, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevine Mohsen Rezaei atandı. Tahran’ın Hürmüz politikasında ise şu an için bir geri adım sinyali verilmedi.
