İran Savaşı’nın Ekonomik Etkileri: Nisan’da Belirginleşti, Mayıs Zorlu Geçebilir

Nisan’da Türkiye ekonomisinde İran Savaşı’nın etkileri belirginleşti. Mayıs ayı ise daha fazla zorluk getirebilir.

Nisan ayı itibarıyla, Orta Doğu’daki savaşın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri giderek daha belirgin hale geliyor. Ekonomik faaliyetlerin daraldığı bu dönemde, tüketici güveni sınırlı bir artış gösterdi. Ancak genel ekonomik görünüm, uzmanlara göre oldukça zayıf ve Mayıs ayında risklerin daha da artabileceği öngörülüyor.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI verisi, Nisan ayında 47,9’dan 45,7’ye düşerek Ekim 2024’ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. Endeksin 50 eşik değerinin altında kalması, imalat sektöründeki daralma eğiliminin 25. aya ulaştığını gösteriyor. İSO, Orta Doğu’daki savaşın etkilerinin Nisan ayında belirginleştiğini vurguladı. Artan girdi maliyetleri, hammadde tedarikindeki aksaklıklar, iç ve dış talepteki zayıflama, uzayan teslim süreleri ve üretim ile yeni siparişlerdeki düşüş, bu olumsuz gelişmeler arasında yer alıyor. Firmaların istihdam, satın alma ve stoklarını azaltmaya devam ettiği, özellikle girdi stoklarındaki düşüşün son altı yılın en yüksek hızına ulaştığı belirtiliyor.

İSO’nun sektörel PMI anketine göre, 10 sektör içinde yalnızca giyim ve deri ürünleri sektöründe üretim ve siparişlerde artış görüldü. Diğer sektörlerde ise durum oldukça olumsuz. Kimya, plastik ve kauçuk sektörlerinde en sert üretim düşüşü yaşanırken, tekstil sektöründe sipariş daralması en yüksek seviyeye ulaştı. Yeni ihracat siparişlerinde genel bir zayıflık ve enflasyonist baskıların yaygınlaşması, imalat sektöründeki yavaşlamanın geniş bir tabana yayıldığını gösteriyor.

Öte yandan, BloombergHT Tüketici Güven Endeksi Nisan ayında %4,7 artarak 71,3 seviyesine yükseldi. Bu artışta ABD-İran arasında bir ateşkes beklentisi, hisse senedi piyasasındaki yükseliş ve döviz kurundaki görece istikrar etkili oldu. Ancak uzmanlar, bu iyileşmenin kalıcı olup olmayacağının henüz belirsiz olduğunu ifade ediyor.

ABD-İran savaşının ekonomik etkileri nedeniyle 2026 yılı sonu büyüme beklentisi %4’ten %3,2’ye revize edildi. PMI verileri, ikinci çeyrekte sanayide zayıflığın sürebileceğine işaret ederken, maliyet baskılarının artması ve dış talebin zayıf kalması, büyüme görünümünde aşağı yönlü risklerin güçlendiğini gösteriyor.

S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, talebin zayıf kalmaya devam ettiğini, enflasyon baskılarının arttığını ve tedarik zincirlerinde aksaklıklar yaşandığını belirtti. Firmaların temkinli davranarak istihdam ve yatırımı azalttığını vurgulayan Harker, toparlanmanın başlaması için savaşın kısa sürede çözülmesinin kritik olduğunu ifade etti.

MÜSİAD SAMEKS Bileşik Endeksi Nisan ayında 1,8 puan düşerek 47,2 seviyesine geriledi. Bu durum, ekonomik aktivitenin yavaşladığını ve sanayi sektörünün aşağı yönlü baskı oluşturduğunu ortaya koyuyor. Ekonomik güven endeksi de Nisan ayında 96,4’e gerileyerek son 9 ayın en düşük seviyesine indi. Tüketici ve inşaat güveni artarken, hizmet, perakende ve sanayideki zayıflama genel tabloyu olumsuz etkiledi.

Nisan verileri, savaşın ekonomik etkilerinin yeni yeni hissedilmeye başlandığını gösteriyor. Önümüzdeki dönemde öne çıkan riskler arasında enerji fiyatlarındaki artış, tedarik zincirinde kalıcı bozulma, dış talepte zayıflama ve sanayide daralmanın derinleşmesi yer alıyor. Bu nedenle uzmanlar, Mayıs ayının ekonomik aktivite açısından daha zorlu geçebileceği uyarısında bulunuyor.