Trump’tan İran Petrolü Açıklaması: “Petrolüne El Koyarız”
Trump, İran’ın petrolüne el koyma niyetini açıkladı. Brent petrol fiyatları Asya’da 115 doları aştı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın petrolünü ele geçirme ve Kharg Adası’nı kontrol altına alma niyetini belirterek Orta Doğu’daki gerginliği daha da artırdı. Savaşın beşinci haftasına girmesiyle birlikte enerji altyapıları hedef alınırken, petrol fiyatları da hızlı bir yükseliş gösterdi. Küresel piyasalarda yeni bir şok dalgası endişesi artıyor.
Financial Times’a verdiği röportajda Trump, “Tercihim İran’ın petrolünü almak olur” ifadelerini kullandı. Bu yaklaşımını, ABD’nin Venezuela’da gerçekleştirdiği operasyonla karşılaştıran Trump, o süreçte Washington yönetiminin Nicolas Maduro’nun yakalanmasının ardından ülkenin petrol sektöründe fiili kontrol sağladığını belirtti. Bu açıklama, ABD’nin İran’a yönelik stratejisinin askeri boyutunun yanı sıra enerji kaynaklarını hedef alan ekonomik bir yön kazandığını gösteriyor.
ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışma beşinci haftasına girerken, saldırılar bölge genelinde yayılmaya başladı. Enerji ve kritik altyapılar hedef alınırken, küresel enerji arzı risk altına girdi. Pentagon’a göre, İran’da haftalar sürebilecek bir kara operasyonuna hazırlanılıyor ve bölgeye binlerce ABD askeri sevk edildi.
Jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte enerji piyasalarında da sert yükselişler gözlemleniyor. Brent petrol fiyatları 115-116 dolar bandına ulaşırken, WTI petrolü de 102-103 dolar seviyesini aştı. Brent petrol, tarihi aylık yükselişine doğru ilerliyor.
Enerji altyapılarına yönelik saldırılar da artış gösterdi. Kuveyt’teki elektrik üretim ve su arıtma tesisine yapılan saldırıda bir çalışan hayatını kaybetti. Bu tesis, bölgenin içme suyunun büyük kısmını sağlıyor ve bu nedenle yüksek hassasiyetli hedefler arasında görülüyor.
Yemen’de İran destekli Husiler de çatışmaya katılarak İsrail’e balistik füze saldırıları düzenledi. Bu durum, savaşın bölgesel çapta genişlediğini gösteriyor.
Yardeni Research Başkanı Ed Yardeni, piyasalarda artık “uzun süre yüksek petrol ve faiz” senaryosunun fiyatlandığını ifade ediyor. Uzayan savaşın resesyon riskini artırdığına dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel piyasalar için büyük bir kırılma yaratabilir.
Quantum Strategy stratejisti David Roche, piyasalarda ABD’nin daha agresif müdahalesinin fiyatlandığını ve “sahada asker” ihtimalinin arttığını belirtiyor. İran’ın ana ihracat merkezi Kharg Adası’nın ele geçirilmesi, İran’ın petrol gelirlerini kesebilir, ancak bu durum tam ölçekli savaş riskini de artırır.
Olası bir tırmanma, Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı boru hattı ve Bab el-Mandeb geçiş noktasında riskler barındırıyor. Bu hatlarda aksama olması halinde, küresel piyasadan 4-5 milyon varil/gün arz kaybolabilir. Alternatif rota olan Süveyş Kanalı ise bu kaybı telafi etmekte yetersiz kalabilir.
Trump’ın açıklamaları ve sahadaki gelişmeler, Orta Doğu’daki çatışmanın artık yalnızca askeri değil, enerji, ekonomi ve küresel ticaret savaşı haline geldiğini gösteriyor. Petrol fiyatlarının yükselmesi, arz zincirinin risk altında olması ve küresel piyasalardaki kırılganlık, savaşın seyrinin sadece bölgeyi değil, dünya ekonomisini de belirleyeceğini ortaya koyuyor.
