Suudi Arabistan ile 2.5 Milyar Dolarlık Yenilenebilir Enerji Yatırımı
Suudi Arabistan ile yapılan anlaşma ile Türkiye’de 2.5 milyar dolarlık yenilenebilir enerji yatırımı hayata geçirilecek.
HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 17 Temmuz 2023 tarihinde imzalanan yenilenebilir enerji anlaşması, Türkiye’de yeni projelerin desteklenmesini hedefliyor. Resmi Gazete’de yayımlanan bu anlaşma, tüm projelerin gerçekleştirilmesi durumunda toplam yatırım tutarının 2.5 milyar dolar olacağını öngörüyor. Anlaşmaya göre, ilk aşamada 1000 MWe kapasiteli Taşeli GES ve Sivas GES projeleri hayata geçirilecek. İkinci aşamada ise 3000 MWe büyüklüğünde ek projeler geliştirilecek. Bu santraller, projeyi üstlenen şirketler tarafından 30 yıl süreyle işletilecek ve elektrik enerjisinin satışına yönelik tarifeler için ayrıca anlaşmalar yapılacak. Projelerin geliştiricisi olarak Suudi şirketler atanacak ve Türk makamlarıyla özel hukuk hükümlerine dayalı bir yatırım anlaşması imzalanacak.
Mevzuat Garantisi Sağlanacak
Her 1000 MWe büyüklüğündeki proje için yatırımcı şirket, 30 milyon Euro tutarında bir teminat mektubu sunacak. İşletme sürecinde ulusal mevzuatta projeyi olumsuz etkileyebilecek değişiklikler olması durumunda, projenin ekonomik dengesinin korunmasına yönelik düzenlemeler yapılabilecek. Yatırım, satın alma ve arazi kiralama sözleşmeleri için kredi verenlerin müdahale haklarına ilişkin doğrudan anlaşmalar imzalanacak.
Proje şirketi, Türkiye’de ulusal mevzuata uygun bir şirket kuracak ve geliştirici, her bir proje şirketinde yüzde 100 hisseye sahip olacak. Ancak, şirketin payı, ticari işletmeye geçiş tarihinin ikinci yılının sonuna kadar yüzde 51’in altına düşmeyecek. İkinci yılın bitiminden sonra bu oran yüzde 35’e düşecek.
Alım Fiyatları Belirlendi
Sivas GES’te üretilen elektrik, ilk beş yıl boyunca KDV hariç 47.5 Euro/MWh’den alınacak. Takip eden dönemlerde ise bu fiyat 23.4 Euro/MWh olarak belirlenecek. Taşeli GES’te ise başlangıç fiyatı 47.5 Euro/MWh olacak ve daha sonra 19.5 Euro/MWh seviyesine inecek. Geçtiğimiz yıl Türkiye’de yapılan YEKA GES ihalelerinde fiyatların 32.5 ile 39.5 Euro/MWh arasında değiştiği bildirildi. Türkiye, anlaşmanın onay sürecini altı ay içinde tamamlayamazsa bu tarifeler gözden geçirilebilecek.
İletim Masrafları Türk Tarafından Karşılanacak
Üretilen enerjinin sisteme entegrasyonu ve santralin iç tüketimi için gerekli olan iletişim sisteminin masrafları alıcı tarafından karşılanacak. Anlaşmaya göre, alıcı Türk tarafının atayacağı TEİAŞ’ın yerine geçebilecek bir tüzel kişilik olarak tanımlanıyor. Proje şirketi, üretim planını bir gün öncesinden alıcıya sunacak. Üretim ile fiilen sevk edilen elektrik arasındaki yüzde 12.5’e kadar olan sapmalardan alıcı sorumlu olacak. Proje şirketi, bu sapmayı aşan farklar için alıcıya sabit bir tarifeyle geri ödeme yapacak. Projelerin başarısız olması durumunda taraflar birbirlerine karşı yükümlülük altına girmeyecek.
Anlaşmalar, ülkelerin kendi usullerini tamamladıkları tarihte yürürlüğe girecek. Yürürlük tarihinden itibaren 18 ay içinde Faz 1 projelerine dair yatırım ve satın alma anlaşmaları imzalanmazsa, taraflardan biri yükümlülük üstlenmeksizin anlaşmayı feshetme hakkına sahip olacak. Arazilerin imarına ilişkin tüm işlemler EÜAŞ tarafından gerçekleştirilecek.
Teşviklerden Yararlanma İmkanı
Projeler, teşvik belgesi almaksızın teşvik sisteminden yararlanacak. Türk tarafı, projelerin uygulanması için kullanılacak ekipman ve malzemelerin ithalatında vergi muafiyeti sağlayacak. Yurt içinden temin edilen malzemelerde de KDV muafiyeti uygulanacak. Vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV indirim hakkı, yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl boyunca herhangi bir zamanaşımına tabi olmayacak.
