Trump’tan Türkiye’ye F-35 Mesajı: Yaptırımları Kaldıracağız
Trump, Türkiye’nin F-35 dosyasında yeni bir dönemin kapısını araladı ve yaptırımların kaldırılacağını duyurdu.
NATO zirvesi için Ankara’ya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’nin uzun süredir beklediği F-35 dosyasında önemli bir gelişmeye işaret etti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Trump, Türkiye’ye yönelik Amerikan CAATSA yasası çerçevesindeki yaptırımların kaldırılacağına dair mesaj verdi. Trump, “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz” diyerek, Türkiye ile ilişkilerin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Trump, F-35 uçaklarının Türkiye’ye satışı konusunda net bir yanıt vermekten kaçınsa da, Türkiye’nin diğer ülkelere göre daha sadık bir müttefik olduğunu belirtti. “Bu bizim vereceğimiz bir karar. Çok iyi ilişkilerimiz var” diyen Trump, F-35’lerin kalitesine de dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump’ı “Verdiği sözü her zaman tutan bir lider” olarak nitelendirirken, F-35’ler hakkında daha fazla bilgi almak istedi. Trump, CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını belirtse de, konuyu Suriye’ye ve Devlet Başkanı Beşar Esad’a yönlendirmesi dikkat çekti. ABD, Suriye’ye yönelik yaptırımları Trump’ın talimatlarıyla kaldırmaya başlamıştı.
Ancak Trump’ın desteği, Türkiye’nin F-35 alımını garanti etmiyor. CAATSA yasası gereği, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 sistemlerini devre dışı bırakması veya bu sistemleri başka bir ülkeye göndermesi gerekiyor. Kaynaklar, S-400 konusunda çözüm arayışının sürdüğünü, ancak Kongre kaynaklı hukuki engellerin bulunduğunu belirtiyor.
S-400’lerin başka bir ülkeye gönderilmesi için Rusya’nın onayı gerekecek. Ayrıca, S-400’lerin etkisiz hale getirilmesi konusunda ABD’nin onayı da şart. Bu durum, Türk kamuoyunda egemenlik tartışmalarını beraberinde getirebilir.
ABD’nin iç politikası ve uluslararası ilişkiler açısından da mesele önem taşıyor. Yunan lobisi, ABD’deki Yunan kökenli vatandaşları Türkiye’ye F-35 satışını engellemeleri için Kongre üyelerine baskı yapmaya çağırdı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun da Trump ile görüşerek Türkiye’ye F-35 satışının durdurulmasını talep ettiği iddia ediliyor.
Türkiye, 2019 yılında S-400’leri satın aldıktan sonra F-35 programından çıkarılmıştı. Washington, S-400 radarlarının F-35’in görünmezlik teknolojisiyle ilgili kritik verileri Rusya’ya aktarabileceğinden endişe ediyordu.
Ankara’daki NATO Zirvesi, sadece Avrupa güvenliğini değil, Orta Doğu’daki gerilimleri de gündeme taşıdı. NATO Dışişleri Bakanları, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik krizini ele almak üzere bölgedeki ülkelerin dışişleri bakanlarıyla bir araya geldi. Zirvenin ana gündem maddesi, Fransa ve İngiltere’nin önerdiği çok uluslu deniz misyonuydu.
İran, yabancı askeri varlığa karşı olduğunu belirterek, Fransa ve İngiltere’nin deniz misyonu planına karşı çıktı. NATO Zirvesi’nde alınan kararlar, ittifakın 5. maddesine bağlılığın yeniden teyit edilmesi ve Rusya ile terörizmin başlıca tehditler olarak gösterilmesi gibi önemli gelişmeleri içeriyordu.
NATO Savunma Sanayii Forumu, milyarlarca dolarlık savunma anlaşmalarına sahne oldu. Avrupa ülkeleri, ABD’li Northrop Grumman’dan İHA satın alırken, NATO da İsveçli Saab üretimi erken ihbar ve gözetleme uçakları için anlaşmalar imzaladı. Bu durum, NATO’nun askeri harcamalarını artırma ve ortak üretim konusundaki kararlılığını gösteriyor.
Sonuç olarak, Ankara’daki zirve, Türkiye’nin F-35 alım sürecinde yeni bir döneme işaret ederken, NATO’nun da savunma sanayii ve güvenlik politikalarında önemli adımlar attığını ortaya koydu.
