Zengin Bölgelerde Mega Yangınlar: 2025’in Felaketleri

2025 yılında, küresel ısınmanın etkisiyle Kaliforniya, Kanada, Güney Kore ve Avrupa gibi zengin bölgelerde büyük orman yangınları yaşandı. Ancak bu dönemde, Afrika’nın bazı bölgelerinde tarım uygulamalarındaki değişiklikler, dünya genelinde yangınlardan etkilenen alanların azalmasına katkıda bulundu.

Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre, 2025 yılında daha zengin ülkelerde meydana gelen yıkıcı yangınlar, küresel ölçekte yangınlardan etkilenen toplam alanın azalmasına neden oldu. Farklı ülkelerden yangın ve iklim uzmanlarının oluşturduğu bir ekip tarafından hazırlanan bu çalışma, bilim dergisi Nature Reviews Earth & Environment’da yayımlandı. Araştırma, 2025 yılındaki yangınların, Kaliforniya, Kanada, Avrupa ve Güney Kore’de can kaybı, ev yıkımı ve ekonomik kayıplara yol açtığını ortaya koydu. Ancak, yangınlardan etkilenen 335 milyon hektar alan, 2002 yılından bu yana görülen en düşük ikinci seviye olarak kaydedildi. Bunun temel nedeni, Afrika’da tarım alanlarının genişlemesi ve arazilerin parçalanması ile geniş savan yangınlarının yayılmasının engellenmesi olarak gösterildi.

2025 yılındaki felaketler arasında, İskoçya’da 100 bin hektardan fazla alanı kül eden bir mega yangın da yer aldı. Bu yangın, Birleşik Krallık’ın yanmış alan rekorunu kırmasına katkıda bulundu. Ayrıca, Los Angeles’taki Palisades ve Eaton yangınları, ABD tarihinin en yıkıcı yangınları arasında sayıldı. İspanya ve Portekiz’de de rekor düzeyde yangınlar, yarım milyon hektardan fazla alanı etkiledi. Güney Kore ise, kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en büyük ve en ölümcül orman yangını sezonunu yaşadı.

Araştırmaya göre, 2025 yılında hava olaylarından kaynaklanan sigortalı zararların %38’inden fazlası yangınlardan kaynaklandı. Araştırmanın başyazarı iklim bilimci Matthew Jones, “2025, küresel ölçekte ‘sakin’ sayılabilecek bir yangın yılının bile ne kadar yıkıcı olabileceğini gösteriyor. Toplam yanan alan ile gerçek dünyadaki etkiler arasında giderek büyüyen bir kopukluk görüyoruz” dedi. Arazi kullanımındaki değişiklikler nedeniyle orman yangınları geçmişe göre gezegenin daha küçük bir bölümünü etkiliyor. Ancak devam eden küresel ısınma, yangınların yayılması için elverişli koşullar yaratmaya devam ediyor ve bu durum, insanların en fazla risk altında olduğu “yaban alanı-kentsel alan arayüzü” bölgelerinde tehlikeyi artırıyor.

Güney Kaliforniya ve Güney Kore’de kuvvetli rüzgârlar ile kurumuş bitki örtüsü, yangınları yoğun nüfuslu bölgelere taşıyarak büyük can kayıplarına, kitlesel tahliyelere ve altyapı zararlarına yol açtı. Akdeniz bölgesinde ise, kuraklık ve aşırı sıcaklar, Portekiz’den Türkiye’ye kadar uzanan bölgelerde şiddetli yangınları körükledi.

Araştırmada yer almayan Alicante Üniversitesi’nden uygulamalı matematikçi David Garcia, yangınların çıkmasına neden olan koşulların, yangın meydana geldiğinde daha yanıcı malzemelerle karşılaşmamıza sebep olduğunu belirtti. Garcia, geçen yıl ortak yazarı olduğu bir çalışmada, Portekiz ve İspanya’daki yangınları besleyen aşırı hava koşullarının, iklim krizinin etkisiyle 39 kat daha olası hale geldiğini vurguladı. Gezegenin ısınmaya devam etmesi halinde büyük ölçekli yangınların da artmaya devam edeceğine dikkat çekti.

Öte yandan, Kanada’da aşırı orman yangını kaynaklı emisyonlar, üst üste üçüncü yıl rekor seviyeye ulaştı. 2023’ten bu yana Kuzey Amerika’nın ormanları yaklaşık 4 milyar ton karbondioksit salımı yaptı. Bu miktar, önceki 15 yıllık dönemin toplam emisyonunu aşmış durumda. Orman yangınlarından çıkan duman, sadece gezegeni ısıtmakla kalmıyor, aynı zamanda kirleticiler nedeniyle birçok insanın kirli hava soluması sonucu hayatını kaybetmesine neden oluyor. Eylül ayında yayımlanan bir araştırmaya göre, 2023 yılında Kanada’daki orman yangınlarının yaydığı zehirli parçacıklar 82 bin kişinin ölümüne yol açtı. Duman, ABD, Avrupa ve Afrika’daki şehirleri de boğucu bir sis tabakası altında bıraktı.