Yeni İttifakın Anlamı ve Geleceği Üzerine Tartışmalar

Yeni ittifak, Türkiye’de önemli tartışmalara neden oldu. Her bir ülkenin bu anlaşmaya katkıları üzerinde durulurken, Suudi Arabistan’ın finansal gücü, Pakistan’ın nükleer silahları ve Türkiye’nin güçlü askeri varlığı vurgulanıyor.

Ancak, Türk ordusunun Suudi Arabistan’a yardım edeceği veya Pakistan’ın Hindistan’a karşı kullandığı nükleer gücün başkalarını korumak için devreye gireceği düşüncesi pek inandırıcı bulunmuyor. İttifakın hedef aldığı ülkeler bu gerekçeleri incelemiş ve ittifaktan çekinmek için bir neden bulmamış olabilir.

İlk kez belki de, kime karşı kurulduğu netleşmeyen bir savunma paktı ile karşı karşıyayız. Türkiye Cumhurbaşkanı’na göre, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında yapılan anlaşma, herhangi bir ülkeye karşı değil. Bu ittifak, saldırganlık gösterenleri caydırmayı amaçlıyor. Ancak, bu ittifakın kimlere karşı kurulduğu üzerine tartışmalar başlamış durumda. Eğer bu girişimin arkasında ABD’nin olduğu düşünülüyorsa, o zaman İran’ı hedef aldığı düşünülmesi de doğal. ABD, İran’a karşı bir mücadele yürütmeye çalışıyor ancak henüz başarılı bir formül bulabilmiş değil.

Eğer ittifakın yerel bir girişim olduğu düşünülüyorsa, o zaman İran’a yönelik saldırının aslında İsrail tarafından başlatıldığı ve ABD’nin de bu duruma dahil olduğu düşünülüyor. Pakistan’ın nükleer savunma garantisi, İsrail’in nükleer silah kullanmaması için bir teminat olarak görülebilir. Her iki analizde de İran’ın denetlenmesi öngörülüyor, ancak ikinci çözümlemede İsrail’in de denetim altında tutulması hedefleniyor. İlginç bir şekilde, ne İran ne de İsrail bu anlaşmaya itiraz etmedi. Bu durum, her iki ülkenin de böyle bir ittifakı ciddiye almadığını gösteriyor.

Geçmişe baktığımızda, Orta Doğu’da ittifakların pek başarılı olmadığı görülüyor. 1955’te kurulan Bağdat Paktı, 1979’da sona erdi. Yeni ittifak ise Türkiye’de önemli tartışmalara yol açtı. Her ülkenin anlaşmaya katkıları üzerinde durulurken, Türk ordusunun savaşma ihtimali ve Suudi Arabistan’ın sadece finansal destek sağlama durumu sorgulanıyor. Türkiye’nin silah sanayisi gelişiyor, ancak Suudi Arabistan’ın silah ihtiyaçlarını ABD’den karşıladığı belirtiliyor. Ayrıca, Türkiye’nin Hindistan ile ilişkileri de pek iyi değil.

Türk askerlerinin Suudi Arabistan ile çatışmaya girmesi, birçok vatandaş tarafından sorgulanıyor. İran ile uzun süredir süren dostane ilişkilerin bozulma ihtimali endişe yaratıyor. Suudi Arabistan’ın Türkiye’ye dostluk göstermediği de unutulmamalı. Arapların Türklere olan yakınlığı, genel olarak sorgulanıyor. Mevcut Türk hükümeti Sünni Müslümanlığın güçlü bir bağ oluşturduğunu düşünse de, bu inanç sisteminin güçlü ittifaklar için yeterli bir zemin oluşturmadığı görüşü yaygın.

Bazı gözlemciler, yeni anlaşmanın bir İslam NATO’su kurulduğunu öne sürüyor. Ancak, bu önerinin tartışmaya açık olduğu belirtiliyor. NATO’daki bir üyeye saldırı durumunda nasıl bir yol izleneceği belli iken, yeni kurulan sistemde böyle bir düzenleme yok. Tarafların taahhütlerini yerine getireceğine dair güven de yeterli değil. Özetle, yeni anlaşmanın nasıl bir ittifaka yol açacağı belirsizliğini koruyor. Anlaşmanın hedef aldığı ülkelerin endişesiz tavırları, ittifakın belki de etkisiz kalacağının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.