Fosil Yakıtların Terki ve Elektrifikasyon Hedefleri Birlikte Belirlenmeli

Uzmanlar, Türkiye’nin COP31 Eylem Gündemi’nde elektrifikasyonu ön plana çıkarmasının önemli bir adım olduğunu belirtirken, bu süreçte fosil yakıtlardan çıkış tartışmalarının geri planda kalmaması için her iki hedefin de eş zamanlı olarak belirlenmesi gerektiğini vurguladılar. COP31 Başkanı Murat Kurum, binalar, ulaşım ve sanayi alanlarında fosil yakıt kullanımından temiz elektriğe geçişin hızlandırılması çağrısında bulundu ve bu bağlamda yeni bir küresel elektrifikasyon hedefini duyurdu.

Bu adım, COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan daha geniş bir eylem paketinin parçası olarak gündeme geldi. Bonn İklim Değişikliği Konferansı’nda konuşan Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Kurum, 2035 yılına kadar nihai enerji talebinin %20’sinin biraz üzerinde olan elektrikle karşılanan payının %35’e çıkarılması için küresel bir hedef önerdi. Ayrıca, bu hedefe ulaşmak amacıyla uluslararası düzeyde bir koalisyon oluşturma taahhüdünde bulundu.

Uzmanlar, fosil yakıtların terk edilmesi ve elektrifikasyon hedeflerinin birlikte ele alınması gerektiğini ifade etti. Fosil Yakıtların Ötesi Ağı Kampanyacısı Duygu Kutluay, elektrifikasyonun yalnızca yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlandığında gerçek iklim faydaları sunabileceğini belirtti. Kutluay, doğru uygulandığında yenilenebilir enerji temelli elektrifikasyonun enerji güvenliğini artıracağını ve maliyetleri düşürerek ülkelerin fosil yakıtlara olan bağımlılığını azaltacağını söyledi. COP31’in bu dönüşümü hızlandırmak için kritik bir fırsat sunduğunu vurgulayan Kutluay, fosil yakıtlardan çıkışın da aynı aciliyetle ele alınması gerektiğini ifade etti. Bu süreçte belirlenen hedeflerin güçlü politikalar, yeterli finansman ve uluslararası iş birliği ile desteklenmesi gerektiğini de ekledi.

Türkiye’de şu anda 37 aktif kömür termik santralı bulunuyor ve Afşin-Elbistan Termik Santralı’na yeni üniteler eklenmesi planlanıyor. Elektriğin üçte birinden fazlası kömürlü termik santrallar tarafından üretiliyor ve kömür, Türkiye’nin en büyük elektrik üretim kaynağı olmaya devam ediyor. Mekanda Adalet Derneği İklim Adaleti Program Koordinatörü Yağız Eren Abanus, elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji yatırımlarının ancak fosil yakıtlardan, özellikle kömürden, planlı ve adil bir çıkışla desteklenmesi durumunda gerçek bir dönüşüm sağlayabileceğini dile getirdi. Aksi takdirde, enerji dönüşümünün fosil yakıtların yerini almak yerine enerji sisteminin genişlemesine dönüşebileceğini ve bu durumun çevresel ve toplumsal maliyetlerinin yerel topluluklar üzerinde derinleşebileceğini belirtti.

Türkiye’nin şu an için fosil yakıtlardan çıkışa dair bir planı bulunmamakta. Geçtiğimiz yıl sunulan Ulusal Katkı Beyanı, emisyonları azaltmak yerine artırma potansiyeline sahip. Avrupa İklim Eylem Ağı’ndan (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz, elektrifikasyonun, fosil yakıtlardan çıkışa yönelik net politikalarla desteklendiğinde iklim hedeflerine önemli katkılar sağlayabileceğini belirtti. Katısöz, fosil yakıtlardan çıkış ve elektrifikasyon hedeflerinin birlikte belirlenmesi gerektiğini vurguladı.