Cihat Yaycı: Türk Bayraklı Yatlara Acil Marina İndirimi Gerekiyor
Cihat Yaycı, Türk bayraklı yatlar için acil marina indirimi çağrısında bulundu ve sivil denizciliğin önemini vurguladı.
İstanbul’da düzenlenen Bosphorus Boat Show’da, Mavi Vatan kavramının öncüsü Prof. Dr. Cihat Yaycı, sivil denizciliğin ülke egemenliği üzerindeki kritik rolüne dikkat çekti. Yaycı, sivil deniz trafiğinin Mavi Vatan’ın tapusu olduğunu ifade ederek, Türk bayraklı tekneler için acil teşvik ve marina indirimi talep etti.
Fuarın dördüncü gününde gerçekleştirilen “Mavi Vatan ve Yatçılık” konulu konferansında, deniz egemenliğinin yalnızca askeri güçle değil, aynı zamanda sivil denizcilikle de korunabileceğini vurgulayan Yaycı, yat sektörünün sadece bir lüks veya turizm unsuru olmadığını, aynı zamanda bir “sivil egemenlik meselesi” olduğunu belirtti.
Yaycı, sivil yatçılığın jeopolitik önemine değinerek, “Donanma denizi tutar, yatçılık denizi yaşatır” dedi. Denizde varlık göstermenin üç ana yolunu (askeri varlık, ekonomik faaliyet ve sivil deniz trafiği) sıralayan Yaycı, bu konuda önemli bir uyarıda bulundu: “Gitmediğin deniz senin değildir. Yatlar olmadan, sivil teknelerimiz o sularda dolaşmadan denizcileşilmez. Denizde sivil varlığımız varsa karşı tarafın hukuki iddiası zayıflar. Bizim varlığımız yoksa hem kendi hukuki iddiamız zayıflar hem de karşı tarafınki güçlenir. Türk bayraklı yat sayısı arttıkça, Türk limanları kullanıldıkça o deniz yaşayan deniz haline gelir.”
Konferansta, Türkiye’nin yatçılık alanındaki durumu da rakamlarla ortaya kondu. Tuzla, Yalova, Antalya ve Bodrum gibi bölgelerdeki tersanelerin yılda yaklaşık 2,5 milyar dolar ihracat gerçekleştirdiğini ve Türkiye’nin süper yat üretiminde dünya çapında ilk üçte yer aldığını hatırlatan Yaycı, ancak kullanım ve altyapı eksikliklerine dikkat çekti. Örneğin, 10 milyon nüfuslu Yunanistan’da 250.000 kayıtlı tekne bulunurken, Türkiye’de bu sayı yalnızca 90.000. Yunanistan’ın 150’den fazla marinası varken, Türkiye’deki marina sayısı sadece 28. Marmaris gibi önemli yat merkezlerinde bile Türk bayraklı yat oranı sadece %25 seviyelerinde kalıyor.
Yaycı, “Küresel ölçekte güçlü bir üreticiyiz ama üretilen yatların büyük çoğunluğu yabancı bayrak taşıyor. Türk aklıyla üretilen yat, Türk bayrağı taşımıyorsa Mavi Vatan’a değil, başkasının egemenliğine hizmet ediyor” ifadelerini kullandı.
Yunanistan’ın Türk teknelerine yönelik sistematik dışlama politikası da konuşmanın önemli bir parçasıydı. Yunanistan’ın AB, ABD ve İngiltere bayraklı teknelere serbest dolaşım hakkı tanırken, yalnızca Türk teknelerinden ‘DEKPA’ adlı zorunlu seyir kayıt belgesi talep ettiğini belirten Yaycı, bu kuralların her sezon kasten değiştirildiğini ve ceza uygulandığını ifade etti. “Bunun adı ayrımcılık değil, bilinçli bir dışlama politikasıdır. Hedef, Türk bayrağını Adalar Denizi’nden silmektir. Türk yatçı bu baskılar nedeniyle kıyılarımıza sıkışıyor, altyapı yetersizliği nedeniyle tekne alan satmaya kalkıyor. Bu durum askeri bir kriz üretmeyebilir ama uzun vadede diplomasimizi zayıflatır” dedi.
Yaycı, kelimelerin ve isimlerin egemenlik savaşındaki rolüne de değinerek, Yunanistan’ın NATO belgelerinde “İstanbul Boğazı” ismini yıllarca veto ettiğini ve belgelerde sadece “Strait (Boğaz)” ifadesinin yer alabildiğini hatırlattı. Fuarın adını da eleştiren Yaycı, “Özel isimlerin İngilizcesi yoktur. Boğaziçi’nin İngilizcesi Bosphorus değildir” dedi. “Ege” yerine ısrarla “Adalar Denizi” tanımını kullanan Yaycı, Lozan ve Montrö Sözleşmesi’nin orijinal metinlerinde de bu ismin geçtiğini vurguladı. Ayrıca, “Türklere denizcileşin demek hakarettir. Biz 15 bin yıllık denizci bir milletiz; Karadeniz, Akdeniz, Kızıldeniz isimlerini yönlere göre renk veren Türkler koymuştur” diyerek denizcilik tarihine vurgu yaptı.
Prof. Dr. Cihat Yaycı, devletin ilgili kurumlarına somut bir eylem planı önerisinde bulunarak, Türk bayraklı yatlar için acil marina ve bağlama indirimleri, tam dijitalleşme, Yunanistan’ın DEKPA gibi kısıtlamalarına karşı eşdeğer diplomatik yanıtlar verilmesi, yerli alıcıya yönelik finansman teşviki ve deniz kültürü seferberliği gibi çözümler sundu.
