Enerji Piyasalarında Sert Dalgalanmalar Devam Ediyor
Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, petrol, gaz ve kömür fiyatlarını etkiliyor.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından geçen üç haftalık süreçte, küresel enerji piyasalarında önemli fiyat dalgalanmaları gözlemleniyor. Hürmüz Boğazı’ndaki artan gerilim, arz endişelerini tetikleyerek Brent petrol fiyatlarının 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Avrupa’daki doğal gaz fiyatları ise yüzde 85’e varan artışlar kaydetti. Ayrıca, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarındaki aksamalar ve kömür fiyatlarındaki yükseliş, enerji krizinin etkilerini derinleştirdi.
28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırıların başlamasıyla birlikte, Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanmıştı. Ancak, son üç haftada fiyatlarda yaşanan dalgalanmalar dikkat çekici bir şekilde artış gösterdi. 20 Mart’ta Brent petrol, 27 Şubat’a göre yüzde 46,8 artışla 106,4 dolara ulaştı.
Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri gerilim, deniz taşımacılığında ciddi bir güvenlik krizi yarattı. İran’ın tanker geçişlerini kısıtlaması ile birlikte, boğazdan geçen gemi sayısında belirgin bir azalma gözlemlendi ve birçok tanker beklemeye alındı. Bu kritik geçiş noktasında yaşanan aksama, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sini etkileyerek, küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açtı.
Saldırıların ardından 2 Mart’ta piyasaların açılmasıyla birlikte Brent petrol, jeopolitik risklerin etkisiyle 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı. Bu artış, önceki kapanışa göre yüzde 7,26’lık bir yükseliş anlamına gelirken, 17 Mart 2022’den bu yana en büyük günlük artış olarak kaydedildi. Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin devam etmesi, arz kesintisi endişelerini artırdı ve petrol fiyatları bu süreçte 78-86 dolar aralığında hareket etti. İran’ın ABD üslerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş teminatlarını askıya alması ve bazı üreticilerin güvenlik gerekçesiyle üretimi azaltması, arz tarafındaki riskleri daha da büyüttü.
ABD’nin artan fiyatlar karşısında Hindistan’ın Rus petrolü alımına geçici muafiyet tanımasına rağmen, Brent petrol 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar yükseldi. İkinci haftada da fiyatlarda dalgalanma devam etti. 9 Mart’ta Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artarak 119,5 dolara ulaştı ve 29 Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Bölgede enerji sevkiyatlarının aksamaları, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da olumsuz etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimin durdurulması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini tehdit eden bir durum oluşturdu. Avrupa doğal gaz piyasasında da dalgalanma belirgin bir şekilde arttı. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören kontratlar, jeopolitik gelişmelere paralel olarak önemli artışlar kaydetti. Nisan vadeli TTF kontratı, 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,9 avrodan kapanırken, 2 Mart’ta yüzde 39 artışla 44,5 avroya yükseldi. Yükseliş trendi üç hafta boyunca sürdü ve 9 Mart’ta 56,4 avroya ulaşarak, saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanış seviyesini gördü. İkinci haftanın sonunda Avrupa’da gaz fiyatları, savaş öncesine göre yüzde 57 artışla 50,1 avroya yükseldi. 20 Mart itibarıyla ise yeni saldırılar ve LNG arzına yönelik riskler nedeniyle fiyatlar yaklaşık yüzde 85 artışla 59,2 avroya kadar çıktı.
Enerji piyasalarındaki dalgalanma kömür fiyatlarına da yansıdı. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür kontratı, 27 Şubat’ta ton başına 118,5 dolar seviyesindeydi. 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkan kontrat, saldırı sonrası dönemin en yüksek seviyesini gördü. Üç haftalık süreç sonunda kömür fiyatları, savaş öncesine göre yüzde 13,9 artarak haftayı 135 dolar civarında tamamladı.
