IEA’dan Küresel Doğal Gaz Piyasası Üzerine Kritik Değerlendirme
IEA, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel doğal gaz piyasasına etkilerini ve talep düşüşünü açıkladı.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Orta Doğu’da süregelen çatışmaların küresel doğal gaz piyasasında arz şokuna neden olduğunu belirtti. Sıkılaşan arz koşulları ve artan fiyatlar nedeniyle bu yıl küresel doğal gaz talebinin yüzde 0,5 oranında düşmesi bekleniyor.
IEA’nın yayımladığı “2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu”na göre, geçen yılın ikinci yarısından itibaren kademeli olarak iyileşen küresel doğal gaz dengeleri, şubat sonunda Orta Doğu’da patlak veren savaş ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla yeniden bozuldu. Bu boğaz, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bir güzergah olduğundan, burada yaşanan kesintiler uluslararası piyasalarda ciddi fiyat dalgalanmalarına yol açtı.
Raporda, mart ayında spot doğal gaz fiyatlarının 2022-2023 enerji krizinden bu yana en yüksek seviyelere ulaştığı ifade ediliyor. Avrupa’nın gösterge fiyatı TTF, yılın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artarak milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara yükseldi. Asya’daki spot LNG fiyatları ise aynı dönemde yüzde 45 artış göstererek 17,5 dolar/MBtu seviyesine ulaştı.
Haziran ortasında ABD ile İran arasında sağlanan geçici anlaşmanın ardından fiyatlar üzerindeki baskı bir miktar azalmış olsa da, Hürmüz Boğazı’ndaki LNG taşımacılığı, çatışma öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Orta Doğu kaynaklı arz kaybı, diğer bölgelerdeki üretim artışlarıyla kısmen telafi edildi. Mart-haziran döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG yüklemeleri yıllık bazda 35 milyar metreküp azalma gösterirken, Kuzey Amerika ve Afrika’daki yeni projeler ile mevcut tesislerdeki kapasite artışları bu kaybın yaklaşık dörtte üçünü karşıladı.
Yüksek spot fiyatlar ve arz endişeleri nedeniyle bu yıl küresel doğal gaz talebinin yaklaşık 20 milyar metreküp oranında azalması bekleniyor. Bu durum, 2020 ve 2022 yıllarından sonra bu on yıl içinde üçüncü kez talep düşüşü anlamına geliyor.
Raporda, özellikle Asya ve Avrupa’da yüksek doğal gaz fiyatları nedeniyle elektrik sektöründe doğal gazdan kömüre geçişin hızlandığına dikkat çekiliyor. Çin, Japonya ve Hindistan gibi ülkelerde uygulanan yakıt değişim politikaları ve idari tedbirler, küresel doğal gaz piyasasının dengelenmesinde önemli bir rol oynamakta.
Çatışmaların orta vadeli etkilerine de değinilen raporda, Katar’daki dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma tesisi Ras Laffan’da meydana gelen hasarların, 2026-2030 döneminde toplam LNG arz kaybının 140 milyar metreküpe ulaşabileceği öngörülüyor.
