Yabancı Yatırımcıların Türk Varlıklarındaki Çıkışı Hızlandı
Yabancı yatırımcılar, savaş sonrası Türk varlıklarından 5.9 milyar dolarlık net çıkış yaptı.
ŞEBNEM TURHAN
Savaşın patlak vermesiyle birlikte yabancı yatırımcılar, Türk lirası cinsinden varlıklarda yoğun satışlar gerçekleştirmeye başladı. Özellikle 28 Şubat’ta başlayan saldırılar sonrasında, mart ayının ilk günlerinden itibaren TL devlet tahvilleri ve hisse senetlerine giriş yapan yabancıların çıkışı hızlandı. Merkez Bankası’nın verilerine göre, mart ayının ilk üç haftasında yabancı yatırımcılar devlet tahvillerinde 4 milyar 733,4 milyon dolar, hisse senetlerinde ise 1 milyar 215 milyon dolarlık net satış yaptı. Devlet tahvillerindeki en yüksek satış, savaşın ilk iki haftasında gerçekleşirken, 19 Mart ile biten kısa bayram haftası itibarıyla yabancıların toplam net çıkışı 5 milyar 948,4 milyon dolara ulaştı.
Mart ayı itibarıyla Merkez Bankası’nın haftalık menkul kıymet istatistikleri, yabancı yatırımcıların hem hisse senedi hem de tahvil piyasasında satışlarının devam ettiğini gösterdi. Ramazan Bayramı nedeniyle Türkiye piyasalarının 3.5 gün açık kaldığı dönemde, yabancı yatırımcıların hisse senedi piyasasında net satışı 137,63 milyon dolar, devlet tahvillerinde ise 130,07 milyon dolar olarak kaydedildi. Yılın başından savaşa kadar olan süreçte, yabancı yatırımcıların devlet tahvillerinde 4 milyar 594,1 milyon dolar, hisse senedi piyasalarında ise 2 milyar 414 milyon dolarlık net girişi bulunuyordu. Özel sektör tahvillerinde ise bu yıl 27 Şubat’a kadar olan haftada yabancı yatırımcıların net alımı 1 milyar 300 milyon dolara ulaşmıştı. Bu veriler, savaş öncesinde yabancıların TL varlıklara toplam net girişinin 8 milyar 300 milyon doları aştığını ortaya koyuyor.
Savaşın başlamasıyla birlikte, alım satım dengesi tersine döndü ve 19 Mart itibarıyla devlet tahvillerinde net çıkış 139,3 milyon dolara ulaştı. Hisse senedi piyasasında ise son haftalardaki satışlara rağmen 1 milyar 199 milyon dolar net alım devam etti. Yabancı yatırımcıların en dikkat çekici pozisyonu ise özel sektör tahvillerinde gözlemlendi. Savaş koşullarına rağmen, bu yıl özel sektör tahvillerine yabancı yatırımcıların net girişi 1 milyar 359,5 milyon dolarla tüm TL menkul kıymetler arasında en yüksek seviyeye ulaştı. Devlet tahvillerindeki net çıkışa rağmen, yılbaşından bu yana yabancı yatırımcılar TL menkul kıymetlerde 2 milyar 419,3 milyon dolarlık net alıcı pozisyonunu korudu.
19 Mart itibarıyla yabancı yatırımcıların devlet tahvilleri varlığının stok değeri 16 milyar 559,6 milyon dolara geriledi. Bu rakam, 27 Şubat’ta 22 milyar 143,1 milyon dolar seviyesindeydi. Hisse senedi varlıklarının stok büyüklüğü ise 19 Mart ile biten haftada 39 milyar 567 milyon dolara düştü; bu değer, 27 Şubat’ta 42 milyar 816,4 milyon dolardı. Özel sektör tahvillerinde ise yabancı yatırımcıların stok değeri 19 Mart itibarıyla 1 milyar 947,9 milyon dolara ulaştı, 27 Şubat’ta ise bu rakam 1 milyar 902,1 milyon dolar seviyesindeydi.
Merkez Bankası’nın haftalık para ve banka istatistiklerine göre, 19 Mart ile biten haftada yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatında parite etkisinden arındırılmış olarak 839 milyon dolarlık bir artış kaydedildi. Önceki hafta, özellikle altın fiyatlarındaki düşüş nedeniyle parite etkisinden arındırılmış olarak yabancı para mevduatı 1 milyar 215 milyon dolar gerilemişti. Gerçek kişilerin döviz mevduatı 19 Mart haftasında parite etkisinden arındırılmış olarak 314 milyon dolar artarken, tüzel kişilerde de 525 milyon dolarlık bir artış görüldü.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından açıklanan haftalık bankacılık sektörü verileri, kur korumalı mevduatta düşüşün devam ettiğini ortaya koyuyor. Geçen hafta KKM bakiyesi 355 milyon lira azalarak 1 milyar 567 milyon liraya geriledi. Aynı hafta, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 33 milyar 343 milyon lira azalarak 24 trilyon 318 milyar 846 milyon liraya düştü. Bankacılık sektöründeki toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 262 milyar 835 milyon lira azalarak 28 trilyon 214 milyar 101 milyon liraya geriledi.
Merkez Bankası’nın haftalık para ve banka verilerine göre, 19 Mart itibarıyla toplam rezervler bir önceki haftaya göre 12 milyar 167 milyon dolar azalarak 177 milyar 458 milyon dolara geriledi. TCMB’nin net uluslararası rezervleri, 19 Mart itibarıyla bir önceki haftaya göre 11 milyar 598 milyon dolar düşüşle 57 milyar 407 milyon dolara indi. Swap hariç net rezervler, bir önceki haftadaki 43 milyar dolar seviyesinden 54,3 milyar dolara düştü. 19 Mart itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 5 milyar 806 milyon dolar artışla 61 milyar 292 milyon dolara yükseldi. Brüt döviz rezervleri, 13 Mart’ta 55 milyar 486 milyon dolar seviyesindeydi. Bu dönemde altın rezervleri ise 17 milyar 974 milyon dolar düşüşle 134 milyar 140 milyon dolardan 116 milyar 166 milyon dolara geriledi.
Altın rezervlerinde 50 ton azalma yaşandı. TCMB, altın rezervlerini büyük ölçüde swap işlemleri nedeniyle 50 tona yakın azalttı. Ekonomist Uğur Gürses’in yaptığı hesaplamalara göre, 13 ve 20 Mart haftasında, TCMB Londra’da döviz karşılığı 35 ton altın swap yaparken, 21 ton altında ise kesin satış gerçekleştirdi.
