Shield AI’nın V-BAT Programındaki Güvenlik İddiaları
Shield AI’nın V-BAT programına ilişkin güvenlik iddiaları ve kazalar gündemde. Şirketin açıklamaları ve Pentagon ile ilişkileri incelendi.
Son yıllarda hızla büyüyen Amerikan savunma şirketlerinden biri olan Shield AI, V-BAT programına dair ortaya çıkan kaza ve güvenlik iddialarıyla gündeme geldi. Reuters’in özel haberine göre, şirketin V-BAT platformları son 18 ayda 50’den fazla kazaya karıştı ve bazı güvenlik sorunlarının müşterilerden gizlendiği iddia edildi.
Mart ayında yapılan bir yatırım turunda yaklaşık 12,7 milyar dolarlık bir değere ulaşan Shield AI, Pentagon’un yeni nesil insansız sistemler ve otonom savaş teknolojileri alanındaki en önemli iş ortaklarından biri olarak öne çıkıyor.
Reuters’a ulaşan bilgilere göre, en son kaza 12 Mayıs’ta Texas açıklarında gerçekleştirilen bir eğitim sırasında meydana geldi. Romanya Deniz Kuvvetleri personelinin elinin, Shield AI tarafından düzenlenen eğitim sırasında V-BAT’ın pervanesine kaptırıldığı ve bu kazada iki parmağın koptuğu, bir parmakta ise kırık oluştuğu bildirildi. Şirket, olayın ürün kaynaklı bir arızadan değil, mevcut güvenlik prosedürlerinin ihlalinden kaynaklandığını savundu.
Son 18 Ayda 50’den Fazla Kaza
Reuters’ın şirket içi kaynaklar ve eski çalışanlarla yaptığı görüşmelere dayanarak verdiği habere göre, Shield AI’ın iç filosunda bulunan yaklaşık 200 modernize edilmiş V-BAT’tan 50’den fazlası son 18 ay içinde test veya eğitim faaliyetleri sırasında kaybedildi. Haberde, Eylül 2025’te Portekiz’de düzenlenen NATO etkinliği sırasında bir V-BAT’ın piste sert iniş yaptığı, Şubat 2026’da yaşanan başka bir kazanın ise Texas’ta 40 dönümden fazla alanı etkileyen bir yangına yol açtığı belirtildi. Şirket, müşteriler tarafından kullanılan sistemlerde 2025 başından bu yana yalnızca 10 operasyonel olay yaşandığını ifade ederek, Reuters’ın iddialarına karşı çıktı.
Güvenlik Endişeleri ve İhbar Dosyası
Reuters’ın incelediği ihbar dosyasında, şirketin bazı teknik sorunları müşterilere eksik veya yanıltıcı şekilde aktardığı öne sürüldü. Eski ürün yöneticilerinden Jacob Miller tarafından yapılan başvuruda, bazı gösterim faaliyetlerinde V-BAT’ın otonom uçuş gerçekleştirdiği iddia edilmesine rağmen, platformun gerçekte uzaktan pilot tarafından kontrol edildiği belirtildi. Ayrıca, bazı kaza raporlarında yer alan verilerin değiştirilerek sistem performansının olduğundan daha olumlu gösterildiği iddia edildi. Shield AI, bu iddiaların gerçeği yansıtmadığını ve hukuki süreçte gerekli savunmayı yapacağını açıkladı.
Pentagon’un Yeni Projesi X-BAT Devam Ediyor
Tartışmalara rağmen, Shield AI’ın yeni nesil insansız savaş uçağı projesi X-BAT üzerindeki çalışmaları devam ediyor. “Sadık kanat adamı” konsepti çerçevesinde geliştirilen X-BAT’ın savaş uçaklarıyla birlikte görev yapması ve yaklaşık 30 milyon dolarlık bir maliyete sahip olması planlanıyor. Reuters’ın ulaştığı belgelere göre, şirket, 2029 yılına kadar dört adet X-BAT prototipi geliştirmek için Pentagon’dan 500 milyon dolar destek talep etti. ABD Savaş Bakanlığı, kısa süre önce X-BAT programı kapsamında Shield AI’a sözleşme verildiğini doğruladı. Dikkat çeken bir diğer husus ise X-BAT’ın uçuş kontrol mimarisinin önemli ölçüde V-BAT programında geliştirilen teknolojilere dayanacak olması.
Shield AI İddiaları Reddediyor
Shield AI tarafından Reuters’a yapılan açıklamada, V-BAT’ın günümüzde hizmette bulunan en fazla operasyonel tecrübeye sahip dikey kalkış ve iniş yapabilen insansız hava araçlarından biri olduğu savunuldu. Şirket, 2019 yılından bu yana V-BAT filosunun 18 bin saatten fazla uçuş gerçekleştirdiğini belirtirken, yaşanan olayların büyük bölümünün bu tür sistemlerde görülebilecek operasyonel riskler kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ancak Reuters’ın ortaya koyduğu iddialar, Pentagon’un son yıllarda en fazla yatırım yaptığı savunma teknolojisi girişimlerinden biri olan Shield AI’ın güvenlik ve kalite süreçlerine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda.
V-BAT, Yunanistan, Japonya, Hollanda, Romanya ve Hindistan gibi ülkeler tarafından tercih edilmekte ve özellikle Ukrayna’daki operasyonel performansının ardından uluslararası pazarda önemli bir ihracat başarısı elde etmiştir. Ancak platform, zaman zaman yaşadığı teknik sorunlar ve kazalarla da gündeme gelmiştir. Son olarak, Yunanistan’a ait bir V-BAT İHA, 22 Nisan 2026 tarihinde Rodos Adası açıklarında düşmüş; ilk bilgilere göre denize çakılan platformun tamamen kaybedildiği ve onarımının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Bu olaylar, Atina yönetiminin platforma olan ilgisini azaltmamış; Yunanistan, Şubat 2026’da 10 adet ek V-BAT tedarik kararı alırken, Haziran ayında ise Ege Denizi’ndeki gözetleme ve keşif kapasitesini artırmak amacıyla filonun genişletilmesine yönelik yeni bir anlaşmaya daha imza atmıştır.
