Çin’de Üretici Fiyatları Dört Yılın Zirvesine Ulaştı
Çin’de artan üretici fiyatları, küresel tedarik zincirinde yeni enflasyon baskıları yaratıyor.
Orta Doğu’daki çatışmalar, küresel enerji ve hammadde maliyetlerini etkileyerek, dünyanın üretim merkezi olan Çin’de fabrika çıkış fiyatlarının son dört yılın en yüksek seviyesine ulaşmasına neden oldu. Çin ekonomisi, uzun bir süre deflasyon ile mücadele ettikten sonra, haziran ayında üretici fiyat endeksinin yıllık %4,1 artış göstermesiyle birlikte önemli bir değişim yaşadı. Bu artış, mart ayında sona eren deflasyon döneminin ardından dördüncü ayda gerçekleşti.
Çin’deki üretici fiyatlarındaki bu yükseliş, yalnızca yerel ekonomiyi etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda elektronik, otomotiv, metal ve kimya gibi birçok sektörde küresel tedarik zincirine de yeni bir enflasyon baskısı getirebilir. Ulusal İstatistik Bürosu’na göre, en belirgin fiyat artışları demir dışı metaller, enerji ürünleri, kimyasal hammaddeler, elektrikli makineler ve elektronik ekipmanlarda gözlemlendi. Goldman Sachs, üretici fiyatlarındaki artışın yarısının bilgisayar ve iletişim ekipmanları üretiminden kaynaklandığını ve yapay zeka ile ileri teknoloji ürünlerinin maliyet baskısından en fazla etkilenen alanlar arasında yer aldığını vurguladı.
Tedarik zinciri uzmanları, savaşın etkilerinin tamamen sona ermediğini belirtiyor. Karbon fiber fiyatları, savaş öncesine göre %30 artarken, PVC fiyatları %50, polyester fiyatları ise %30-50 arasında yükseldi. Ayrıca, yapay zeka çipleri ile birlikte silikon, vanadyum ve germanyum gibi kritik hammaddelerde de önemli maliyet artışları yaşanıyor.
Çin ekonomisi, şu anda iki farklı görünüm sergiliyor. Yapay zeka, elektronik ve ileri imalat sektörleri ihracat sayesinde büyümeye devam ederken, emlak sektöründeki durgunluk ve zayıf tüketici harcamaları iç talebi olumsuz etkiliyor. Bu durum, birçok üreticinin artan maliyetleri iç piyasaya yansıtmasını zorlaştırıyor. Capital Economics, enerji arzı normale döndüğünde enflasyonun düşmesini beklese de, çatışmaların yeniden tırmanması durumunda enerji maliyetlerinin üretici fiyatlarını yeniden artırabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Uzmanlar, savaşın en önemli etkilerinden birinin zamanlaması olduğunu ifade ediyor. Kriz, yıl sonu satışları için üretimin yoğunlaştığı döneme denk geldiği için, mevcut hammadde sıkıntılarının Noel sezonunda dünya genelinde satılacak elektronik ürünlerden oyuncaklara kadar birçok ürünün fiyatlarına yansıması bekleniyor. Çin’deki fabrika çıkış fiyatlarında yaşanan artış, yalnızca ülke sınırları içinde kalmayacak; küresel üretimin merkezindeki fiyat hareketleri, önümüzdeki aylarda dünya genelinde sanayi ürünleri ve tüketici fiyatları üzerinde yeni bir baskı unsuru oluşturabilir.
Çin’de son aylarda yaşanan fiyat değişimlerine bakıldığında, demir dışı metallerde %21,6, yakıt ve enerji ürünlerinde %11,8, kimyasal hammaddelerde %11,5 oranında yıllık artışlar gözlemleniyor. Karbon fiber fiyatları son iki ayda yaklaşık %30, PVC fiyatları %50 ve polyester fiyatları ise %30-50 arasında artış göstermiştir. Ayrıca, yapay zeka çipleri ve kritik minerallerde de belirgin maliyet artışları yaşanıyor.
Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Ekonomik Görünümü raporunda, 2026 yılı için küresel ekonomik büyüme tahminini %3’e düşürürken, küresel enflasyonun 2025’teki %4,1’den 2026’da %4,7’ye yükseleceğini öngörüyor. Bu oran, Nisan ayındaki tahminden 0,3 puan daha yüksek olarak bekleniyor. Enflasyonun 2027’de %3,9’a gerileyeceği tahmin ediliyor.
