Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin 25 Yılda Ticaret Dönüşümünü Açıkladı
Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin son 25 yılda ticaret alanındaki dönüşümünü ve dijitalleşmeyi paylaştı.
Ticaret Bakanlığı, Türkiye’nin son 25 yıl içinde ticaret alanında gerçekleştirdiği dönüşümlere dair önemli bilgiler paylaştı. Bakanlığın yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Türkiye’nin ticaret yapısının, araçlarının, kapasitesinin ve küresel rekabet gücünün önemli ölçüde dönüştüğü vurgulandı.
Açıklamada, 2001 yılında 31,3 milyar dolar seviyesinde olan mal ihracatının 2025 yılına kadar 273,3 milyar dolara çıkarak yaklaşık 8,7 katına yükseldiği belirtildi. Aynı dönemde hizmet ihracatının da 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkarak 8 kat büyüdüğü ifade edildi. Türkiye’nin dünya hizmet ihracatındaki payı ise yüzde 0,89’dan yüzde 1,28’e yükseldi. Türkiye, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası vererek cari açığın finansmanına önemli katkılarda bulundu. Bugün Türkiye, toplamda yaklaşık 400 milyar dolarlık ihracat kapasitesine sahip bir ülke konumuna geldi.
Ticaret dönüşümünün merkezinde yer alan “Türkiye Yüzyılı” vizyonu, TURQUALITY Destek Programı gibi önemli araçlarla destekleniyor. 2004 yılında başlatılan bu program, dünyada devlet destekli ilk ve tek markalaşma programı olarak dikkat çekiyor. Bugün itibarıyla 411 firma ve 443 marka bu programın ekosisteminde yer alıyor. Ayrıca, yaklaşık 19 bin KOBİ, UR-GE projelerinden faydalanıyor.
MERSİS üzerinden 2,6 milyondan fazla şirkete dijital hizmet sunulduğu ve aktif kullanıcı sayısının 3,6 milyonu aştığı bilgisi de paylaşıldı. Bu dönüşüm, Türkiye’nin KOBİ’lerini ihracata kazandırırken, gümrük işlemlerini dijitalleştirerek ticaret sicilini elektronik ortama taşıdı. Ayrıca, e-ihracatı destekleyen ve yapay zeka uygulamalarını devreye alan güçlü bir ticaret ekosistemi oluşturuldu.
İhracat finansmanı alanında da önemli gelişmeler yaşandı. Türk Eximbank’ın sermayesinin 200 milyar liraya yükseldiği ve şube sayısının 2001’de 2 iken bugün 25’e çıktığı belirtildi. Eximbank, 2026 yılı sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi verecek. Destek kapsamı da genişletilerek yalnızca mal ihracatçıları değil, hizmet sektörü ve e-ihracat girişimcileri de bu ekosistemin bir parçası haline geldi. İhracatı Geliştirme AŞ aracılığıyla, 291,4 milyar lira tutarındaki kredilere 255,1 milyar lira kefalet sağlandı.
Kağıtsız Gümrük Projesi ile sağlanan kolaylıkların yanı sıra, Tek Pencere Sistemi ile 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belgenin tek noktadan temin edilebilir hale geldiği ifade edildi. E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP), e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak devreye alındı. Bu platform, firmalara hedef pazar seçimi, pazaryeri değerlendirmesi, dijital pazarlama, lojistik ve ödeme sistemleri gibi birçok konuda rehberlik ediyor.
Ayrıca, Türkiye’nin dış ticaret kapasitesindeki büyümeye paralel olarak gümrük altyapısının modernleştirildiğine dikkat çekildi. Bugüne kadar 19 kara yolu gümrük kapısı yenilendi ve stratejik kapılar çeşitli teknolojilerle donatıldı. Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları, coğrafi kısıtlama olmaksızın elektronik ihale sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor.
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde getirilen yetki belgesi sistemi ile kayıtlı, nitelikli ve güvenilir bir ticaret yapısının güçlendirilmesi hedefleniyor. Haziran itibarıyla ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretinde 84 bin 912, taşınmaz ticaretinde 80 bin 818 ve kuyum ticaretinde 15 bin 17 işletmenin yetki belgesi aldığı bildirildi.
Tüketicinin korunması amacıyla yapılan denetimlerde ise 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede 64 bin 190 parti ürün denetlendi. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) 7,5 milyondan fazla ziyaret aldı. 238 binden fazla işletme ve 1,85 milyon ürün, fahiş fiyat artışı kapsamında denetlendi ve 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.
Son olarak, ticarette yeşil dönüşüm politikalarına da dikkat çekildi. Responsible Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği kapsamında firmaların sürdürülebilirlik giderleri destekleniyor. Haziran itibarıyla 166 firmanın bu destekten yararlandığı belirtildi. Türkiye, bugünün ihracatını artırırken yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir altyapı inşa ediyor.
Bakanlığın geleceğe yönelik hedefleri arasında, daha fazla ihracatın yanı sıra, yüksek katma değer, güçlü Türk markaları ve sürdürülebilir bir ticaret yapısının oluşturulması yer alıyor. Türkiye, son 25 yılda kaydettiği ilerlemeyle geleceğin hedeflerine ulaşma yolunda önemli bir adım atmış durumda.
